Alarmerend tekort aan zorgpersoneel: de belangrijkste vragen op een rij

2
11945

De vacatures liggen in de zorg voor het oprapen. Er zijn al een tijd lang grote tekorten aan gespecialiseerde verpleegkundigen. In dit artikel zet de redactie van Vrijheid in de Zorg de vragen op een rij. Wat is de oorzaak van de tekorten? In welke richtingen is het tekort het grootst? Wat doen de beroepsvereniging en hogescholen daartegen?

Branchevereniging V&VN waarschuwt al jaren voor het tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. Dat het de komende jaren nog verder oploopt, blijkt uit een rapport van het Capaciteitsorgaan. Er zijn grote tekorten in de ouderenzorg, op spoedeisende hulpafdelingen, en in de wijkverpleegkunde. In ziekenhuizen is er vooral vraag naar oncologieverpleegkundigen, kinderverpleegkundigen, verpleegkundigen op de spoedeisende hulp en op de afdeling cardiologie.

Wat zijn de oorzaken van de tekorten?

Voor de tekorten aan zorgpersoneel zijn  meerdere oorzaken. De vergrijzing neemt toe in de beroepsgroep zelf. Verpleegkundigen gaan met pensioen, terwijl de instroom beperkt blijft.

Ondanks de grote tekorten aan verpleegkundigen, hanteren veel hogescholen namelijk nog altijd de numerus fixus. Studenten moeten meedoen aan een loting, om de studie HBO-V te kunnen volgen. Deze lotingprocedure is ingesteld doordat er een tekort aan stageplaatsen is. Hogescholen willen studenten wel een stageplek kunnen garanderen.

Ook hebben ziekenhuizen de afgelopen jaren te weinig geld geïnvesteerd in de opleiding van verpleegkundig personeel, waardoor te tekorten zijn opgelopen. Dit heeft ook als gevolg dat de werkdruk toeneemt: met minder mensen moet hetzelfde werk worden gedaan. Daardoor kan het beroep van verpleegkundige minder aantrekkelijk worden, wat voor uitstroom zorgt en dus oplopende tekorten. Verpleegkundigen werken zich een slag in de rondte, vallen uit en daar staat weinig instroom van nieuw personeel tegenover. Problematisch, zeker omdat de maatschappelijke kosten van zorg almaar stijgen.

Er zijn ook maatschappelijke ontwikkelingen die het tekort in de hand werken, zoals vergrijzing van de bevolking. We worden steeds ouder, het liefst in onze eigen omgeving. Verzorgingstehuizen sluiten hun deuren, de indicaties voor verpleeghuizen zijn zwaarder geworden, met als gevolg dat ouderen langer thuis wonen en dat de zorg complexer wordt. Door veranderingen in het zorgsysteem heeft de wijkverpleegkundige er meer taken bij gekregen. Lager opgeleid personeel is voor een deel  boventallig geworden. Er waren ineens veel hoogopgeleide mensen nodig, maar die waren en zijn er nog steeds niet voldoende.

Als ouderen dan uiteindelijk – meestal na lang thuis wonen – in een verpleeghuis terecht komen, hebben zij complexe problematiek, zoals een combinatie van lichamelijke en psychische problemen of een vergevorderde vorm van dementie. Hoogopgeleid personeel is dan ook hard nodig om deze zorg te kunnen leveren. Maar het imago van het werk in een verpleeghuis is niet heel positief. Ouderen wassen, uit bed halen en eten geven. Dat beeld hebben studenten toch vaak van het werk.

Dat ouderen lang thuis wonen, heeft positieve kanten. Maar steeds meer ouderen belanden op spoedeisende hulpafdelingen, die inmiddels ook onder druk staan qua capaciteit. De stroom aan patiënten neemt toe, maar de SEH’s zijn daar niet altijd op berekend.

Hoe groot zijn de tekorten?

Ziekenhuizen moeten het aantal opleidingsplaatsen verhogen van 1200 naar 2100, een verhoging van zeventig procent. In de wijk liep het tekort vorig jaar op naar duizend verpleegkundigen. Het tekort aan wijkverpleegkundigen is inmiddels zo alarmerend groot geworden, dat de zorgverlening in gevaar dreigt te komen. Naar verwachting zijn er in 2019 tussen de 10.000 en 13.500 HBO-V’ers nodig die als wijkverpleegkundigen in de thuiszorg werken, terwijl er in 2015 rond de achtduizend wijkverpleegkundigen werkzaam waren. Het ziet er niet naar uit dat er op korte termijn verbetering optreedt.

Het tekort aan personeel in verpleeghuizen zal nog jaren aanhouden naar verwachting. Pas vanaf 2019 is een extra toename van 10.000 voltijdbanen per jaar haalbaar. Dat blijkt uit een notitie van het Centraal Planbureau.

Wat doet de beroepsvereniging?

De tekorten aan (gespecialiseerde) verpleegkundigen hebben al langere tijd de aandacht van V&VN. . In het voorjaar van 2015 is zijn de V&VN en Actiz de campagne ‘Daar zit meer achter’ gestart, om HBO-verpleegkundigen te interesseren voor de ouderenzorg en de wijkverpleging.

V&VN heeft al meerdere keren het probleem onder de aandacht gebracht in de politiek, bij de opleidingen, werkgevers en het capaciteitsorgaan. Zo organiseert V&VN gastcolleges, om studenten te interesseren voor het beroep van verpleegkundige. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen deed de brancheorganisatie via social media een appèl op politici, om de beroepsgroep te vertrouwen bij het verbeteren van de zorg. De beroepsvereniging hoopt dat ook dat het nieuwe kabinet het tekort van verpleegkundigen zal aanpakken. Een betere financiële beloning zou ook helpen om personeel binnen te halen.

Wat doen hogescholen?

De beroepsvereniging V&VN heeft hogescholen opgeroepen om de numerus fixus op te heffen. Het is nog niet bekend of daar gehoor aan gegeven is. Overigens hanteren niet alle HBO-opleidingen verpleegkunde een numerus fixus, een maximum limiet aan het aantal studenten dat mag instromen. Om meer studenten te stimuleren om voor de wijkverpleging te kiezen, een van de tekortsectoren, stellen sommige hogescholen het verplicht om twee weken met een wijkverpleegkundige mee te lopen. Zo kunnen zij een helder beeld krijgen van het beroep. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) stelt alle tweedejaars studenten hiertoe verplicht, onder het motto ‘bekender maakt beminder’.

Door Hendriëlle

2 REACTIES

  1. Ik denk dat de tekorten ook ontstaan omdat er is besloten dat de niveau 3 vig ers steeds minder mogen .er voor alles in het verpleeghuis een verpleegkundige opgeroepen moet worden . De jeugd geen zin heeft om een niveau 4 ( mbo verpleegkundige ) te worden . Omdat alle stages gelopen moeten worden in het verpleeghuis . Als je in het gooi geluk hebt mag je stage lopen in je derde of vierde jaar in het ziekenhuis . Omdat ze daar liever niveau 5 ( hbo 5 ) hebben . Door de lat steeds hoger te leggen hol je het beroep steeds meer uit . Wanneer je niveau 3 vig bent wordt je steeds meer een wasmachine . Terwijl je wel geacht word up to date te blijven . Je scholingen blijven doen waar heel veel uren in gaan zitten . Bevoegd blijven maar niet meer bekwaam zijn omdat de verpleegkundige deze taken / klussen overneemt . Geef iedereen in de zorg zijn verantwoording terug , zodat het vakinhoudelijk weer interessant word . Want ik ben nog steeds van mening dat ook niveau 3 in haar kracht kan staan . Zorg dat zorgen in het verpleeghuis ook weer aantrekkelijk word. Ipv zelfsturende teams terug naar een teamleider op de werkvloer . Ipv de taken verdelen . Haal de lagen weg . Tegenwoordig zijn er weer zoveel lagen . Eerst de vig er dan niveau 2 dan de coach lees teamleider alleen inzetbaar als de kaders afwijken of als het team er niet uit komt . Dan de sociaal agoog die komt kijken wanneer er probleem gedrag ontstaat . Dan de arts . En van al deze mensen staat alleen niveau 2 en niveau 3 in de directe zorg . Het moet anders wil je dit beroep aantrekkelijk maken bij onze jeugd !!! En verzorgende met ambitie !!!! School ze om naar niveau 4 ( mbo verpleegkundige ) doe dit verkort , maar ook echt verkort zonder alle reflecties en papiere rompslomp . Deze mensen zijn doeners !!! Ik zou heel graag zien dat iedereen op zijn eigen niveau werkt met elk zijn eigen verantwoording …. Wat is er mis met leiding krijgen . Waarom moet een viger nu ineens roosteraar worden , dit is al een vak opzich ! Niet een klusje voor erbij . Kom op laten we doen waar we goed in zijn !!!! ZORGEN want daarvoor zijn we opgeleid !!!

  2. En veel gaan uit de zorg, omdat er veel te veel regels komen. En de zorg niet meer menselijk en met een warm hart kan worden gegeven.wij zijn met mensen bezig en niet met dingen. En helpenden en viggers hebben meer in hun mars dan dat men denkt en niet alleen de vpk’ers. En nieuwe bezems vegen schoon, maar oude bezems kennen de hoekjes.

LAAT EEN REACTIE ACHTER