Dit zijn de oplossingen voor het personeelstekort in de zorg

0
314

Het personeelstekort in de zorg. De krapte op de arbeidsmarkt binnen de zorgsector dreigt verder op te lopen. Doordat vacatures lastig te vervullen zijn en de werkdruk verder oploopt, ontstaan risico’s voor de kwaliteit en de veiligheid van de zorg. Zorgprofessionals ervaren veel stress en overwegen om de zorgsector te verlaten. En dat zorgt voor een vicieuze cirkel die snel aangepakt moet worden. In opdracht van V&VN voerde bureau Berenschot een onderzoek uit. Dit moet volgens het onderzoek gebeuren om op de korte en lange termijn de tekorten in de zorg duurzaam op te lossen.

Om de toenemende zorgbehoefte en zorgvraag op te vangen is een verscheidenheid aan zorgpersoneel op verschillende niveaus met de juiste kennis, vaardigheden en competenties nodig. En om dit te bereiken is een goede samenwerking nodig met zorginstellingen, zorgprofessionals, onderwijs, branche- en beroepsverenigingen, zorgverzekeraars, vakbonden en de overheid. Er moet dan gewerkt worden aan structurele oplossingen om het tekort aan personeel af te bouwen en ook moet er gekeken worden naar oplossingen op korte termijn.

Hier volgen algemene oplossingsrichtingen om personeelstekort in de zorg tegen te gaan:

Regionale samenwerking

Regionale samenwerking is een belangrijke sleutel in het oplossen van de arbeidsproblematiek in de zorg. Er worden al successen geboekt met verschillende regionale samenwerkingsverbanden. Zo zijn er werkgeversorganisaties die gezamenlijk werken aan arbeidsmarktvraagstukken. Ook zijn er verenigingen van werkgevers en professionals met als doel het uitwisselen van personeel. Zo delen werkgevers onderling werk en professionals. Hoewel er een positief beeld wordt geschetst van regionale samenwerkingen, is er ook nog verbetering nodig. Er is bijvoorbeeld een omslag in de cultuur nodig. En daar hoort proactief gedrag en collectief handelen ook bij. Zorginstellingen moeten zelf oplossingen bedenken en niet afwachten welke budgetten of middelen beschikbaar worden gesteld. Ook is een overstijgende samenwerking nodig, waarbij welzijn, acute- en eerstelijnszorg, verpleging, verzorging, begeleiding en behandeling de handen ineenslaan. Verder moeten goede initiatieven omgezet worden naar concrete acties en afspraken, waarbij verschillende partijen elkaar kunnen aanspreken op de resultaten.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Een gedeelde verantwoordelijkheid, gezamenlijk belang en gevoel voor urgentie zijn volgens verschillende geïnterviewden belangrijke randvoorwaarden voor samenwerkingsverbanden. Op die manier worden verschillende partijen gestimuleerd om gezamenlijk op te trekken.

Versterk positie verpleegkundigen en verzorgenden

De stem en positie van verpleegkundigen en verzorgenden moet worden versterkt, vinden verschillende geïnterviewden. Dat creëert eigenaarschap, autonomie en betrokkenheid en dat maakt het beroep aantrekkelijker. Ook trekt het nieuwe professionals en zorgt voor het behoud van de huidige zorgprofessionals. Een betere samenwerking tussen het zorgpersoneel en het management wordt door professionals ook gezien als een belangrijke kortetermijnoplossing voor de personeelstekorten. Meer aandacht van bestuur en management voor problemen op de werkvloer is nodig, denkt 45 procent van de geïnterviewden. Ook vindt 42 procent van de respondenten dat werkgevers beter moeten luisteren naar professionals en dat hier vervolgens actie op wordt ondernomen.

Kennis delen

Het uitwisselen van kennis en ervaring in een multidisciplinair setting leidt tot nieuwe inzichten, is de conclusie van de klankbordgroep. Kennis en ervaring delen zodat de zorg kan leren en innoveren. Toch blijkt dit in de praktijk lastig, concurrentie lijkt dit in de weg te staan.

Vraag en aanbod arbeidsmarkt

Het is belangrijk om te weten waar vraag en aanbod in de arbeidsmarkt precies zitten. Zo kan goed worden ingespeeld op de tekorten. Het is van groot belang dat deze informatie beschikbaar wordt gemaakt en dat er een gemeenschappelijk beleid in wordt gevoerd. Om gericht actie te ondernemen is het ook belangrijk om inzicht te krijgen in de tekorten op lokaal en regionaal niveau. Maar ook de vraag waarom? Bijvoorbeeld, waarom weten we professionals niet te behouden? Dit vraagt niet om eenmalig onderzoek, maar om doorlopende monitoring.

Hier volgen oplossingsrichtingen voor de vraagkant van de arbeidsmarkt:

Herschikken van taken

Taakherschikking draagt volgens verschillende experts bij aan de efficiëntie en de effectiviteit van het zorgproces. Taakherschikking kan mogelijk bijdragen aan het aantrekkelijker maken van het beroep door taken vanuit verpleegkundigen naar verzorgenden en van verzorgenden naar helpenden over te hevelen. Ook kan het bijdragen aan de capaciteit waarin momenteel een tekort is. Zo komen verpleegkundigen en verzorgenden meer toe aan taken die bij hun functie passen en minder onder hun functieniveau werken. Het inzetten van financiële middelen door kritisch te kijken naar de taken die door verpleegkundigen en verzorgenden uitgevoerd moeten worden.

Verpleegkundigen en verzorgenden voeren taken uit zoals schoonmaak, receptiewerkzaamheden en rooster maken. En dat laat de noodzaak van taakherschikking zien. De taakherschikking mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van de geleverde zorg.

Nieuwe beroepsprofielen van verpleegkundigen en verzorgenden moeten in 2020 zijn geïmplementeerd. Dat geeft al een impuls aan de taakherschikking, de taakverdeling tussen verpleegkundigen en verzorgenden worden dan scherper.

Minder administratieve last

Het verminderen van administratieve belasting wordt door 60 procent van de respondenten aangegeven als een oplossingsrichting. Programma’s en systemen die stabieler en sneller werken en het koppelen van programma’s voor het snel invoeren en ophalen van informatie en om de mogelijkheid om thuis in te loggen, kunnen de administratieve belasting verlagen. Ook zou de administratie rondom cliënten sneller, eenvoudiger en gebruiksvriendelijker moeten worden en zouden alle zorgprofessionals toegang moeten hebben tot hetzelfde systeem.

Preventiemaatregelen

In Nederland is het zorgsysteem vooral reactief, op het genezen van ziekte. Om de zorgvraag te beperken is een cultuuromslag, niet alleen bij professionals maar ook bij burgers nodig. Actie op landelijk niveau is nodig om zich te richten op gezond leven om ziekte te voorkomen. Dit kan zowel op de korte als lange termijn effectief zijn. Ook valpreventie bij ouderen kunnen op korte termijn de zorgvraag beperken. Op lange termijn is bijvoorbeeld de Gezonde School effectief. De Gezonde School richt zich op een gezonde leefstijl op scholen. Door op jonge leeftijd het bewustzijn over een gezonde leefstijl te vergroten wordt op de langere termijn ziekte voorkomen.

Automatisering in de zorg

Automatisering kan inderdaad helpen om efficiënter te werken, maar is geen wondermiddel om op korte termijn tekorten in de zorg te verminderen. Het helpt wel om het werk efficiënter in te richten en om de arbeidsproductiviteit te verhogen en dat kan capaciteitswinst opleveren.

En hier volgen oplossingen voor de aanbodkant van de arbeidsmarkt:

Behoud zorgprofessionals

Om zorgprofessionals te behouden zijn meer collega’s nodig, vindt 59 procent van de respondenten. Een verhoging van het salaris zou ook bijdragen aan het behoud van professionals vindt 58 procent van de respondenten en dat geldt vooral voor respondenten tot 35 jaar (72%). Ook willen professionals graag meer tijd en geld om hun kennis bij te houden (51%), graag meer waardering van hun leidinggevende (49%) en ruimte om zelf te bepalen hoe zij hun werk doen (23%).

Kies voor de zorgsector

Professionals is ook gevraagd naar wat zij denken dat nodig is om meer jongeren te laten kiezen voor de zorg. Daarvan denkt 64 procent dat daar een hoger salaris voor nodig is, maar ook een beter beeld van wat het beroep inhoudt (62%). Ook denken professionals dat een betaalde opleiding voor zij-instromers (38%), meer stageplaatsen (32%) en een betere opleiding (23%) oplossingen zijn om meer instromers te trekken. Ook betere contracten waarmee professionals in levensonderhoud kunnen voorzien is een oplossing voor het personeelstekort in de zorg.

Boegbeelden promoten zorgsector

Een boegbeeld of rolmodel dat een breed publiek aanspreekt kan de zorgsector promoten. Ook kan hiermee een verkeerde beeldvorming over het beroep verpleegkundige of verzorgende worden tegengegaan. Naast de succesvolle actie van Hugo Borst en Carin Gaemers, zouden ook andere campagnes moeten worden ingezet om de zorgsector te stimuleren.

Goed HRM beleid

Een goed HRM beleid kan bijdragen aan het oplossen van personeelstekort in de zorg. Een salarisverhoging of extra toeslag ziet 35 procent van de respondenten als een oplossing voor het personeelstekort op korte termijn.

Beïnvloed keuzemomenten leerlingen en zorg voor meer stageplaatsen

Door het beïnvloeden van kritieke keuzemomenten in het voorgezet onderwijs, kunnen meer leerlingen bewogen worden om te kiezen voor de zorgsector. Door studenten al vroeg kennis te laten maken met verschillende sectoren kunnen zij een gerichte keuze maken voor een sector. Ook zijn meer stageplaatsen nodig. Dit kan bijvoorbeeld door de gestelde kaders te verbreden, zodat ook zorginstellingen die hier eerder geen gebruik van konden maken, in aanmerking komen voor de regeling.

Zorg voor meer uren

Door professionals meer uren te laten werken, kan meer werk worden verricht. Als alle professionals meer uren werken, is hier extra capaciteit mee te realiseren.

Haal professionals terug

Haal professionals die de afgelopen jaren de zorg hebben verlaten weer terug. Op de korte termijn een slimme strategie.

Werklozen, migranten en buitenlandse professionals

Ook werklozen en migranten kunnen worden ingezet. Een andere optie is om buitenlandse professionals naar Nederland te halen. Door de enorme vraag naar zorgprofessionals wordt vaak snel en hard aan (potentiële) professionals getrokken. Terwijl ze juist ruimte nodig hebben om te kunnen ervaren wat de zorg en een nieuwe werkgever te bieden heeft.

Zorgpersoneel, ga er zuinig mee om!

Geschreven door Liesbeth

LAAT EEN REACTIE ACHTER