Stageproblematiek op HBO-V’s

0
1425

Stageproblematiek op HBO-V’s: met buitenlandstages, zomerstages en numerus fixus proberen hogescholen studenten te plaatsen

Stageplekken voor verpleegkundigen zijn schaars. Met zomerstages, buitenlandstages, numerus fixus en nieuwe modellen van onderwijs proberen hogescholen de stageproblematiek te beteugelen.

“De grens is wel bereikt, als het gaat om de HBO-begeleiding die we graag willen. Die is er eigenlijk onvoldoende.”

De belangstelling voor de opleiding verpleegkunde is toegenomen de afgelopen jaren. “In een kleine tien jaar zijn we van achthonderd naar zeventienhonderd studenten gegaan”, vertelt Arie Hettinga, stagecoördinator van de opleiding Verpleegkunde van de Hogeschool Rotterdam. Het tekort aan stageplaatsen noemt hij een ‘complexe discussie’. Het werkveld vraagt steeds meer om HBO-verpleegkundigen. Tot nu toe lukte het om ze te plaatsen. “Maar het is wel zo dat we met hangen en wurgen de studenten geplaatst krijgen. De kwaliteit van begeleiden gaat daaronder lijden. Dat is geen onwil, maar onmacht, omdat er ook bezuinigd wordt in de zorg. Instellingen zijn geneigd om begeleiders aan het bed te plaatsen, waardoor de kwaliteit van begeleiding vermindert. We moeten steeds meer investeren om studenten te begeleiden.”

Belangrijke rol voor docenten

Omdat begeleiders op de werkvloer onvoldoende in staat zijn begeleiding te bieden, is ook een belangrijke rol weggelegd voor de docenten. “Dat betekent dat een docent eens per week bij een aantal studenten aanwezig is en in de praktijk begeleidt. Het voordeel daarvan is dat we voeling houden met de praktijk, direct de casuïstiek horen en die koppen aan de theorie.” Vergt dat niet veel extra investering van de docenten? “Ze doen het erbij, maar omdat we het liefst 25 studenten per instelling plaatsen, kan dat worden uitgevoerd.” Regelmatig zijn er overleggen tussen de school en de stage-instellingen, waarbij besproken wordt welke problemen er spelen. Ook vangt de Hogeschool Rotterdam signalen van studenten die stage lopen en anticipeert daarop.

Studenten worden geplaatst voor een stage

Stage op de kinderafdeling van een ziekenhuis, in de wijkverpleging of toch liever in de psychiatrie? Vroeger mochten studenten zelf hun top drie van voorkeuren aangeven, maar dat leidde tot verwachtingen die de hogeschool niet waar kon maken, omdat vraag en aanbod niet in evenwicht zijn. Veel studenten werden teleurgesteld, omdat juist de specialismen van hun voorkeur schaars zijn. Om die reden worden de studenten geplaatst.

Veel verpleegkundestudenten dromen van een carrière in het ziekenhuis of als ambulanceverpleegkundige. “Maar het aanbod van ziekenhuizen is lang niet voldoende om aan de vraag te voldoen.” Juist in de wijkverpleegkunde en de verpleeghuiszorg is er veel vraag naar hoger opgeleide verpleegkundigen. “Mensen gaan tegenwoordig in het palliatieve stadium het verpleeghuis in. De zorg wordt steeds complexer. Het werkveld stelt hoge eisen aan onze studenten.”

De Hogeschool Rotterdam staat voor de opdracht om in totaal zeventienhonderd studenten te plaatsen. In de regio zijn dat er 11.000. “We zitten in dezelfde vijver te vissen als bijvoorbeeld MBO-instellingen. Verpleegkundigen van niveau 4 en 5 moeten allemaal geplaatst worden. Je kunt je voorstellen dat we intensief in gesprek zijn met elkaar. We zien de maatschappelijke vraag en proberen daar zo goed als mogelijk, samen met de stageverlenende instellingen invulling aan te geven.”

Leerafdelingen

Een andere manier om stagiaires een plek te geven, is door leerafdelingen op te zetten. “In ziekenhuizen plaats je bijvoorbeeld zes studenten bij afdelingen. Dat doe je samen met mbo-studenten. Die draaien onder begeleiding van vast personeel zo’n afdeling. Een docent begeleidt in samenwerking met de verpleegkundigen van de afdeling de studenten. Op die manier krijgen studenten een goed beeld van het vak.”

Sinds kort draaien HBO-V-studenten zelfstandig in een team van wijkverpleegkundigen, onder begeleiding van een MBO- en HBO- verpleegkundige en mbo-/hbo docenten. Zo probeert de hogeschool verpleegkundigen klaar te stomen voor het vak van wijkverpleegkundige, waar grote tekorten voor worden verwacht in de toekomst.

“Tegelijkertijd wordt hiermee invulling gegeven aan de maatschappelijke wens om de doorstroom van mbo opgeleide verpleegkundigen naar het hbo-onderwijs te stimuleren. Wij zien dit ook daadwerkelijk gebeuren”, zegt Hettinga.

Traineeships

Dit jaar is Hogeschool Rotterdam voor het eerst begonnen met traineeships. “Dat betekent dat we net afgestudeerde studenten de mogelijkheid geven om op school les te geven en te werken in de praktijk. Ze begeleiden ook stagiaires van de hogeschool in de praktijk. Ze worden bekostigd door de school en door de instelling. De nieuwe HBO-verpleegkundige heeft kennis over wat er op school verwacht wordt van een student, en ze kan werken in de praktijk. Ze krijgen bovendien ook de mogelijkheid een masteropleiding te volgen. Deze trainees worden begeleid door ervaren instellingsdocenten en een projectleider uit de praktijk.” Het mes snijdt aan twee kanten: het is niet alleen moeilijk om voldoende zorgpersoneel te vinden, maar ook om genoeg gekwalificeerde docenten te werven die het vak van verpleegkunde overbrengen. Op dit moment staat er voor dertien fte aan vacatures open.

Buitenlandstage

Omdat het in Nederland zo moeilijk is om een stageplek te vinden, stimuleert de hogeschool studenten om buiten de landsgrenzen op zoek te gaan naar een stageplek. Zo gaan er regelmatig verpleegkundigen in spé naar Duitsland en Afrika.

Zomerstage

Hun zomervakantie opofferen om stage te lopen, sommige studenten moeten er niet aan denken, maar voor anderen kan het een mooie manier zijn om de studievertraging in te lopen. “We geven studenten de gelegenheid om een stage later in te halen, zodat ze geen studievertraging oplopen. Daar zijn we dit jaar mee gestart en het is goed bevallen”, zegt Hettinga. Dat betekent ook een tijdsinvestering voor docenten, die hun vakantie moeten onderbreken of opschuiven om studenten de juiste begeleiding te bieden. “We hebben de vakantie anders ingevuld dan normaal. De praktijk is daar ook blij mee, dat is het voordeel. Je werkt tegelijk aan de flexibilisering van het onderwijs en het studierendement.”

Numerus fixus

Om studenten een stageplek te kunnen garanderen, werken veel hogescholen met een numerus fixus (loting). De zes hogescholen in de Randstad hebben in overleg met de landelijke politiek besloten om volgend jaar een numerus fixus in te voeren. Bij de Hogeschool Rotterdam is er plek voor maximaal vijfhonderd studenten.

Hoe is dat te rijmen, met de enorme tekorten die worden verwacht in onder meer de wijkverpleegkunde en in verpleeghuizen? “De grens is wel bereikt, als het gaat om de HBO-begeleiding die we graag willen. Die is er eigenlijk onvoldoende. Dan moet je keuzes maken. We lopen ook tegen de grenzen van de capaciteit van de instelling aan. Stel dat we nog meer studenten gaan toelaten, dan verwachten we dat we die niet meer kunnen plaatsen. Het is nu al een complexe uitdaging.”

Geschreven door Hendriëlle

LAAT EEN REACTIE ACHTER