Werken met Kerst en Oud & Nieuw: dit zijn de regels (en zoveel verdient het)

0
18502

Werken met de kerstdagen, op Oudejaarsavond of Nieuwjaarsdag. Als je in de zorg werkt, ontkom je er haast niet aan. De één vindt het niet erg: even aan al die familieverplichtingen ontsnappen. Voor de ander zijn de kerstdagen het hoogtepunt van het jaar, ze baalt er stevig van om het kerstdiner te moeten missen. Wat zijn de regels? Mag je vrije dagen opnemen, of heb je je er maar naar te schikken? En hoeveel toeslag zou je moeten krijgen?

Lies de Groot (52) werkt dertig jaar in de zorg, in wisselende functies. Nu is ze VIG’er in de thuiszorg. Ze werkt elk jaar wel op feestdagen, vertelt ze. “We zijn met een klein team. Met Oud & Nieuw zijn we een keer in de vier jaar aan de beurt. Met andere feestdagen werk je naar rato, naar je dienstverband. Nu heb ik met kerst één ochtend, alleen Eerste Kerstdag. Ik heb een contract voor zestien uur. Als ik wel fulltime zou werken, dan zou ik de hele kerst moeten werken. Je kunt een voorkeur aangeven welke dienst je zou willen. Met elkaar puzzel je, zodat het eerlijk verdeeld wordt.”

Er zijn wel eens strubbelingen ontstaan in het team. “Met Oud & Nieuw zoeken sommige mensen de mooie diensten uit. Ze willen met Oudejaarsdag een dagdienst en met Nieuwjaarsdag lekker uitslapen. Dan gaan we elkaar daar wel op aanspreken, dat is niet helemaal de bedoeling. We moeten allemaal collegiaal zijn.” Toch gaat het over het algemeen goed, is haar ervaring. “Als je niet op de feestdagen wilt werken, moet je niet in de zorg gaan werken. Je stelt je er ook op in. Het is gezellig om te werken. Er is een andere sfeer, dat maakt het leuk. Met Sinterklaas hebben we de bewoners een presentje gegeven, met de Kerstdagen krijgen ze een kaartje.”

Werken op feestdagen

In de decembermaand, vol met officiële en niet officiële feestdagen als Sinterklaas, de kerstdagen en Oud en Nieuw, is het elk jaar weer een hele klus om het rooster rond te krijgen. Waarschijnlijk was er maanden van tevoren al gesteggel over in het team. Het is niet eerlijk om altijd dezelfde mensen ervoor te laten opdraaien, dus probeer je samen tot een oplossing te komen waar iedereen zich in kan vinden. Het is haast onoverkomelijk dat je moet werken. Maar wat zegt de wet er nu over? Het antwoord zal je verrassen.

Wettelijk gezien is er namelijk niets vastgelegd over het werken op feestdagen. Als werknemer kun je dus niet afdwingen dat je vrije dagen opneemt. Je kunt vrij vragen, maar als het bedrijfsbelang op het spel staat, kan de werkgever dat weigeren. Met het oog op de personeelstekorten in de zorg, is de kans best groot dat de werkgever inderdaad niet met zo’n verzoek akkoord gaat. Of het nu een feestdag is of niet, cliënten hebben zorg nodig. Wassen, aankleden, het spuiten van insuline, de zorg gaat gewoon door.

Toeslag of 200 procent loon? Check de CAO

Veel bedrijven zijn dicht tijdens de feestdagen, maar voor de politie, brandweer en in de horeca gaat het werk gewoon door. De afspraken die zijn vastgelegd in de CAO, (Collectieve Arbeidsovereenkomst) bepalen of je die dag moet werken. Of je een toeslag bovenop je normale salaris krijgt, is ook afhankelijk van de CAO waar je onder valt. Een  CAO komt tot stand door onderhandelingen tussen vakbonden en werkgeversorganisaties. Ze kunnen voor een groot bedrijf gelden of voor de hele sector. Zo is er een CAO voor verpleeg- en verzorgingstehuizen en voor ziekenhuizen. Veel CAO’s regelen dat er een toeslag is, zoals 100 procent van het uurloon, maar dat is niet altijd zo.

Zo is in de CAO van verpleeg- en verzorgingstehuizen, de thuiszorg en de jeugdgezondheidszorg  en in de CAO van ziekenhuizen vastgelegd dat er een toeslag van 60  procent geldt, voor mensen die werken op zaterdag vanaf 18 uur, op zon- en feestdagen tussen 00.00-24.00 uur en op 24 en 31 december tussen 18.00 en 24.00 uur.

De toeslag wordt als financiële vergoeding verstrekt, maar je kunt je werkgever ook verzoeken om een compensatie in vrije tijd te ontvangen. Dit verzoek moet je uiterlijk 30 juni indienen en de compensatie gaat dan in op 1 januari van het volgende kalenderjaar. Deze omzetting in vrije tijd blijft dan tenminste 1 kalenderjaar gehandhaafd.

Wat als je alle feestdagen bent ingepland?

In de meeste zorgorganisaties is de ongeschreven regel dat je of met kerst werkt, of met Oud & Nieuw. Het kan gebeuren dat je voor alle feestdagen wordt ingepland. Wettelijk gezien is dit niet verboden, maar de meeste zorgmedewerkers zullen ‘not amused’ zijn als ze zo’n rooster voorgeschoteld krijgen. Er kan sprake zijn van een foutje tijdens het plannen in het gunstigste geval. Kaart het op tijd aan, probeer te ruilen met collega’s en samen tot een goede oplossing te komen.

Hoe zit het als je parttime werkt?

Werk je parttime, dan word je meestal naar de omvang van je dienstverband ingezet voor werkzaamheden. Als je bijvoorbeeld een contract hebt voor twintig uur per week, dan werk je bijvoorbeeld alleen Tweede Kerstdag, in plaats van beide Kerstdagen. Als je bereid bent om meer feestdagen te werken, is dat natuurlijk mogelijk in overleg met de werkgever. Ook hiervoor geldt: check de CAO, om te kijken welke bepaling daarover is opgenomen of neem contact op met je vakbond.

Werken op feestdagen: maak er wat van!

Je kunt je erover beklagen, maar werken op zon- en feestdagen hoort nu eenmaal bij het werken in de zorg. Verzorgende IG’er Lies probeert om juist op deze dagen haar cliënten extra aandacht te geven, ook omdat ze zich eenzaam voelen. “Je doet het haar extra mooi”, vertelt ze. “Als iemand dat leuk vindt, maak je degene op, je zoekt feestelijke kleding uit. Je probeert er extra aandacht aan te schenken. Of als iemand geen kinderen heeft, blijf je na je dienst eerder een bakje koffie drinken. Zulke dingen doe je dan wel sneller.”

Toen ze nog in een verzorgingstehuis nachtdiensten draaide en met Oudejaarsnacht ingeroosterd was, bleven er een aantal bewoners op, in de huiskamer. “Dan nodigde ik mijn man en de kinderen uit. Die namen dan een slaatje en andere lekkere dingen mee en staken buiten vuurwerk af. De mensen vonden dat hartstikke gezellig en genoten ook van de kinderen. Dan heb je zelf ook wat aan Oud & Nieuw. Voor het thuisfront is het niet zo vervelend. Je maakt er samen wat van en laat ook anderen delen. Het heeft een dubbele functie. Daar kijk ik nog met plezier op terug. Sommige mensen weten het nu nog.”

Geschreven door Hendriëlle

LAAT EEN REACTIE ACHTER