Oranje bril tegen schadelijk effect nachtdienst

1
17815

Nachtdiensten zijn schadelijk voor de gezondheid. Wie veel nachtdiensten draait, loopt een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten en diverse slaapstoornissen. Dat risico wordt groter naarmate mensen langere tijd nachtdiensten draaien. Werken in de nacht verstoort het bioritme, waardoor gezondheidsproblemen kunnen ontstaan. Nachtwerkproblematiek valt niet volledig op te lossen, maar er zijn wel een aantal strategieën die hierbij kunnen helpen. Zo kan een speciale bril de negatieve effecten van blauw dag- of kunstlicht op de biologische klok verminderen.

In het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch wordt geëxperimenteerd met speciale brillen, gezonde voeding en een zogenaamde ‘energy pod’. Dit alles om de schadelijke effecten van de nachtdienst te verminderen. De maatregelen zijn als proef geïntroduceerd onder 75 medewerkers die nachtdiensten draaien.

De laatste jaren introduceert Koos Meijer met zijn KM Human Factors Engineering een vergelijkbare interventie bij Defensie, offshore-industrie, topsport en consultancybedrijven. “Deze methode verhoogt menselijke prestaties en vitaliteit door de efficiëntie van de slaap te verhogen en vermoeidheid tegen te gaan. Verder pakt het de negatieve effecten van het werken in ploegendiensten aan door de blootstelling aan blauw licht te reduceren met een speciale bril”, legt hij uit. De Somnoblue bril optimaliseert de natuurlijke aanmaak van melatonine, een hormoon dat het lichaam een signaal afgeeft wanneer het nacht is. “Dit is beter voor de slaap en de gezondheid. Vaak wordt het aangeraden om een zonnebril te dragen in de ochtend na een nachtdienst, helaas is dit niet voldoende gezien ze niet de juiste golflengten filteren.”

Tien jaar geleden heeft hij zelf nachtwerkstages gedaan in de offshore-industrie. “Toen had ik overdag veel problemen met slapen. Tegelijk lukte het slecht om ’s nachts actief en gefocust te zijn. Achteraf bleek ik die periode een ‘circadiane ritme slaapstoornis’ te hebben door de blootstelling aan daglicht op het verkeerde moment vlak voor de slaap. Toen ik klaar was met civiele techniek, ben ik psychologie gaan studeren. Ik wilde meer weten over hoe het menselijk brein werkt met betrekking tot prestaties, veiligheid en gezondheid. Tijdens mijn master kwam ik erachter dat NASA licht inzet om de biologische klok gelijk te zetten aan het slaap-waakrooster. Ik dacht: als ik dezelfde kennis toen gehad zou hebben, was het probleem opgelost.” De methode heeft hij eerst via Defensie aan de man gebracht, vervolgens in de offshore, toen in de topsport, consultancybureaus en advocatenbureaus.

“Sinds dit jaar richt ik mij meer op de zorg, omdat er veel nachtwerkproblematiek is. De komende periode zal ik met het Isalaziekenhuis en het Maasstadziekenhuis voor de IC- en oncologieafdeling projecten uitvoeren door verschillende workshops te geven. Nachtwerkproblematiek kun je bij dit type roosters helaas niet oplossen, maar je kunt wel de negatieve effecten ervan verminderen of verzachten. Daar richt deze methode zich ook op. Waar heb je tijdens nachtdiensten invloed op? Aan de blootstelling aan licht d.m.v. blauw licht werende brillen, de slaaphygiëne, voeding en de powernaps. Een van de doelen van de interventies is de algemene slaapkwaliteit te verhogen, zodat je niet aan een slaapschuld aan de nachtdiensten begint.”

Hoe kun je ervoor zorgen dat de biologische klok niet van streek raakt door blootstelling aan licht? “Sommigen komen rond zes uur thuis, dan is de zon al op. Vlak voor het slapen gaan is het niet gunstig om met blauw licht in contact te komen. Helaas kun je vrijwel geen melatonine aanmaken als er nog blauw licht is, ook van kunstverlichting. In die fase is het verstandig om de blauw licht werende bril op te doen. Met de bril op lijkt het voor de hersenen volledig donker. De lichtsensor in ons oog, die onze biologische klok helpt te kalibreren, is gevoelig voor specifiek blauw licht. De oranje bril blokkeert dit type licht. Als je voor het slapengaan de bril opdoet, denken de hersenen:

het is donker, dan kun je gemakkelijk op een natuurlijke wijze melatonine aanmaken. Dat is gezonder voor je lichaam, omdat melatonine een sterke anti-oxidant is en zelfs DNA-schade kan voorkomen. In de zorg roteren de ploegendiensten zo snel, dat je in veel gevallen de problemen helaas niet volledig kunt oplossen. Maar je kunt het wel iets verbeteren, sowieso de eerste fase van de slaap en de eetpatronen beter maken.”

Als je een nachtdienst hebt gedraaid, kun je onderweg naar huis op de fiets of in het OV de bril al opdoen. “Voor je hersenen is het weer donker, het blauwe licht is gefilterd. Je hebt een hoop scenario’s waarbij het een handig hulpmiddel is.” “Denk hierbij aan het moment bij thuiskomst in de vroege ochtend na een nachtdienst, tijdens een licht ontbijt of tijdens het normale relaxmomentje voor het slapen gaan in de vroege morgen. Natuurlijk is het ook goed om de bril te dragen in de avond voor het slapen gaan enkele dagen voor de nachtdienst. In dit geval simuleert de bril het natuurlijke ‘avondsignaal’ van een zonsondergang. Dit draagt bij aan een effectiever slaapritueel, optimaliseert de natuurlijke aanmaak van melatonine en maakt de kans kleiner dat je al vermoeid aan een nachtdienst begint.

Geschreven door Hendriëlle

DELEN

1 REACTIE

LAAT EEN REACTIE ACHTER